Na een tank-stop waren we nét weer ingevoegd op de Route du Soleil, en reden we de zomerzon tegemoet. Vanaf de achterbank hoor ik mezelf als 12-jarige in mijn herinnering nog roepen: “Papa, ik moet plassen!” Mijn ouders antwoordden lichtelijk gefrustreerd in koor: “Maar je bent net geweest!”
Als klein meisje had ik al een obsessie met mijn blaas. Jarenlang dacht ik dat deze zijn oorsprong vond in angst. Bang dat ik zo erg zou moeten plassen dat ik het niet meer op kon houden, terwijl nergens een wc te bekennen was! Lange busreizen met school, autoritten met onze gezinsvakanties en elke avond in slaap vallen met mijn blaas obsessief in mijn bewustzijn; alles gaf me onrust.
Het duurde tot mijn 28e voordat ik ontdekte dat OCD niet altijd angstig gekleurd is, maar dat de onrust ook onbestemd kan aanvoelen. Hoe meer ik las over Not Just Right Feelings, ook in combinatie met Hyperawareness* en Hyperfocus*, hoe meer ik me ervan bewust werd dat dít ten grondslag lag aan die blaasobsessie, die ik nog altijd met me meedraag.
Met de kennis van nu, ben ik ervan overtuigd dat mijn obsessieve ‘plas-angst’ het gevolg was van de manier waarop mijn verhoogde bewustzijn (Ik voel mijn blaas vollopen!) en de gedachten daarover (Ik moet mijn blaas scannen! Zit ie al vol?) mijn automatische lichaamsprocessen verstoorden. Wanneer er ook maar een beetje urine gedetecteerd werd in mijn blaas, dan voelde het ‘gewoon niet goed’. En dat gevoel daar moest ik zo snel mogelijk vanaf.
Ik kwam in een vicieuze cirkel terecht: Hoe meer ik opmerkte in mijn lichaam, hoe meer ik mijn lichaam ‘scande’ op dingen die niet goed voelden, hoe meer ‘problemen’ ik vond, hoe meer onrust ik kreeg en hoe meer ik vervolgens weer opmerkte. Op een gegeven moment was het zo erg dat ik al óp de wc bang was dat ik zo weer moest plassen. Ik perste zo hard om mijn blaas te legen, dat ik die overbelastte, waardoor ik mijn blaas tijdens het plassen ook niet meer goed leeg kreeg…
Als kind was dit zo ongrijpbaar dat het me angstig maakte. (Ik moet altijd een wc in de buurt hebben, anders gaat het mis!). Die angst was zichtbaar, maar wat eronder lag, was veel te complex om als klein meisje te begrijpen en verwoorden.
Dat Not Just Right gevoel beperkte zich niet alleen tot mijn blaas. Vanaf mijn 7e heb ik o.a. ook een obsessie met wc-papier en afvegen. De rollen waren niet aan te slepen! Ik veegde tot bloedens toe af. Het gevoel van ‘nu is het schoon genoeg’ dat ontbrak me volledig. Het voelde simpelweg gewoon niet ‘goed genoeg’ als ik eerder stopte. Later als volwassene, verwarde dit me. Was dit nou smetvrees? (Inderdaad! Smetvrees kent ook varianten die hun oorsprong vinden in NJR-Feelings i.p.v. angst.)
Nu denk je misschien: Waarom vertelt ze me dit in hemelsnaam?
Omdat OCD zich vaak hecht aan dat wat onbespreekbaar lijkt. En als kind waren dat o.a. deze onderwerpen. Daarnaast is dwang vaak heel ongrijpbaar, en dat geldt zeker voor de onbestemde onrust.
Waar ik als 7-jarige al doorhad dat ik angsten had, duurde het tot ver in mijn volwassen leven voordat ik besefte dat ook deze onbestemde onrust een grote rol speelt in mijn klachten. En dat angstige- en niet angstige onrust elkaar ook kunnen beïnvloeden en versterken. Ze doen niet voor elkaar onder in lijdensdruk.
Weten wat dwang is en hoe het werkt is de basis om er anders mee om te leren gaan. Nog altijd ben ik me ‘bovenbewust’ van mijn blaas en voelt het ‘niet goed’. Maar nu ik weet wat het is, is het minder bedreigend en kan ik het beter verdragen. Nog steeds baal ik ervan dat ik soms drie keer uit bed moet om naar het toilet te gaan voordat ik kan gaan slapen. Maar nu weet ik: dit hoort nou eenmaal bij mij. Irritant? Jazeker! Maar gelukkig niet meer vreselijk ontwrichtend.
*Het hebben van een overmatig, kwellend bewustzijn van lichamelijke processen of verschijnselen die normaal gesproken onbewust verlopen, wordt naast Hyperawareness ook omschreven met de volgende begrippen: Sensomotorische OCD, Somatische obsessies of Body Focussed Obsessions.
*Meer lezen over hyperawareness, hyperfocus en de combinatie met hypochondrie? Zie: https://ocdegelijk.nl/hypochondrie/snap-je-het-nog/
**Not Just Right Feelings kunnen ook voorkomen in combinatie met BDD. Zie: https://ocdegelijk.nl/bdd/wat-als-naar-zelfs-als/
