“Je bent de op één na beste stagiaire die we tot nu toe hebben gehad,” zei de dierenarts die mij begeleidde tijdens mijn opleiding tot dierenartsassistente. “Nee, de beste!”, antwoordde de assistente waarmee ik dagelijks op de werkvloer stond. Tóch verloor ik na twee jaar mijn baan. Perfectionisme en verlamd zijn door (faal)angst – en vervolgens niets meer voort kunnen brengen – liggen dicht bij elkaar, leerde ik al op jonge leeftijd.
Uit angst om de toetsen op school niet te halen, leerde ik letterlijk al mijn boeken uit het hoofd. De ‘hoofdzaken’ arceerde ik met een dikke gele stift. Als je die boeken uit mijn kast trekt zie je dat álles geel is. Op het HBO viel ik uiteindelijk uit. Deze werkwijze was natuurlijk niet vol te houden. Als ik kritiek kreeg, zag ik dat als bewijs voor mijn falen, in plaats van iets om van te leren. ‘Ik heb ergens tóch wat over het hoofd gezien, want anders spreken ze me er niet op aan…’ Je begrijpt, feedback krijgen was pijnlijk voor me.
In de afgelopen vier jaar heb ik geen betaalde baan gehad omdat de omgang met mijn OCD me zoveel energie kost. Ik kan weinig extra op mijn bordje hebben. Perfectionisme kost me tenslotte ook enorm veel energie. Nu ik opnieuw overweeg om te solliciteren vraag ik me af wat er zou gebeuren als ik perfectionisme losser laat… Volgens mij twee dingen: ik loop het risico dat iets ‘fout’ gaat. Waardoor ik leer dat ik dit kan verdragen. Of ik blijk nog steeds voldoende te presteren en leer hiermee de waarde van ‘goed genoeg’. Extra hard mijn best doen, over mijn grenzen heen gaan of de boel compleet opgeven wordt dan overbodig. Met meer ruimte om te leren én vrijheid tot gevolg.
Voor mij is perfectionisme zeker niet alleen negatief. Het heeft me soms juist verder gebracht dan ik zonder deze eigenschap zou zijn gekomen. Maar ik weet nu ook dat de grens tussen perfectionisme en verlammende faalangst voor mij soms flinterdun is. Dáárin wil ik dus niet meer terechtkomen! Perfectionisme loslaten kan ik niet, maar misschien kan ik het in de toekomst wel wat losser vasthouden.
Deze column verscheen eerder in Vizier, het kwartaalmagazine van de ADF Stichting.
