Ken je dat gevoel dat alles in je schreeuwt van: “Kijk uit, gevaar!” en dat je ondertussen verteerd wordt door verstikkende twijfel? Dat je eindeloos rondjes draait tussen je gedachten en gevoelens en je afvraagt: Is dit nu mijn intuïtie of is het mijn OCD talking?
Sinds ik net een mailtje heb verzonden naar de psychiater met wie ik samenwerk, schreeuwt mijn OCD van: Je was te snel! Ook al heb ik het minstens 400 keer nagelezen… Wat als je tóch een fout over het hoofd hebt gezien? Wat als je dom of ongeïnteresseerd overkomt en haar daarmee beledigt? Wat als ik een ervaringsdeskundige van niks ben? En daar zit ik dan, als volwassen vrouw, aan de grond genageld achter mijn computerscherm. Net het kleine obsessief faalangstige meisje van vroeger.
Opnieuw dringt de vraag zich op: Moet ik nu luisteren naar deze gedachten? Is het mijn intuïtie die me behoedt voor fouten? Of is het mijn overactieve en zeer getrainde ‘opsporingsapparaat voor vermeend gevaar’ dat hier met een vals alarm staat te loeien?
Wanneer ik in het verleden dit soort kwesties aan mijn naasten voorlegde (een dwanghandeling? Jazeker!), dan kreeg ik vaak als antwoord: “Je moet gewoon op je gevoel vertrouwen”. Of nog een klassieker: “Op je gezond verstand!” Ja lekker dan, dit is dus precies wat me door mijn OCD níet lukt.
Nergens op ‘durven vertrouwen’ is de kern van mijn dwang. Dat geldt zowel voor mijn gevoel, verstand als intuïtie. Ik trek alles chronisch in twijfel tot ik ‘een ons weeg’.
Vandaag sprak ik erover met een collega-ervaringsdeskundige. Wat is nu intuïtie en wat is OCD? Hoe maak je het onderscheid? En is onderscheid maken helpend?
Samen lazen we hierover heel wat artikelen. Wat ik hieruit meenam voor mezelf:
Als je hier met een ACT-bril* naar kijkt, dan zou je kunnen zeggen: Het is niet nodig om onderscheid te maken. Het obsessief uitpluizen brengt je niet verder. Wat wel helpt is ‘leven naar je waarden’. Keuzes maken op basis van wat je belangrijk vindt dus. Niet per definitie op basis van je gevoel. OCD kan je gevoel namelijk erg vertekenen en laten schommelen. Je waarden daarentegen kunnen zorgen voor een stabiel anker in deze woeste OCD-zee. Wil ik deze mail nog 100 keer nalezen, of ga ik iets betekenisvollers doen met mijn tijd?
Ik vond het een helpende uitleg. Toch (😉) heb ik het gevoel dat het me ook kan helpen wanneer ik het onderscheid tussen mijn OCD en intuïtie herken. En eigenlijk denk ik dat ik het soms ook daadwerkelijk wéét. Alleen ik durf niet op mijn beoordelingsvermogen te vertrouwen dát ik hierin onderscheid weet te maken…
Ineens besefte ik: Mijn OCD schreeuwt vaak dwingend en kneiterhard van de daken dat er ernstige dingen zijn die ik absoluut niet over het hoofd mag zien. Terwijl mijn intuïtie juist zacht en ingetogen aanwezig is. Wanneer ik in mijn OCD-paniek zit, fluistert mijn intuïtie me regelmatig toe: ‘Het is niet nodig om die dingen wéér te checken.’
Vaak valt het stemmetje me amper op, omdat het in al zijn rust en kleinheid overrompeld wordt door mijn dwang. Dat is dan steevast het punt waarop ik tóch mijn zelfdestructieve doorzettingsvermogen* van stal haal, om me opnieuw te verliezen in eindeloze controlerituelen. In dit geval: tot ik van uitputting mijn hoofd op het toetsenbord laat vallen.
Wat als ik mezelf zou gunnen om naar dat zachte stemmetje te luisteren zodra ik het opmerk? Volgens mij wil mijn intuïtie die ‘OCD-staldeuren’ gesloten houden en weet ze precies wanneer ik beter helemaal niets kan doen.
*Acceptance and Commitment Therapy.
*’Doorzettingsvermogen in de verkeerde richting’. Bijvoorbeeld wanneer mensen zich totaal uitputten door het uitvoeren van compulsies (dwanghandelingen).
