Hoe heeft een ACT*-cursus mij geholpen in de omgang met mijn OCD?
Mijn OCD zorgt ervoor dat ik 24/7 onrust heb en bang ben voor onderwerpen gerelateerd aan verlies, het gevoel niet ‘goed genoeg’ te zijn, onvolledigheid en de eindigheid van het leven. En dan met name door míjn schuld. Dat ik faal, iets vreselijks veroorzaak, of iets ernstigs niet kan voorkomen. Na 21 jaar niet te hebben geweten dat ik OCD heb, had ik het ‘vóórkomen en indekken van zaken’ zover doorgevoerd dat het simpelweg ‘leven van mijn leven’ niet meer mogelijk was. Ik zag overal gevaar en veroordeelde mezelf hiervoor zeer.
Tijdens de ACT-cursus vroeg mijn coach me eens om mijn dwang te beschrijven en toen zei ik: “Ik beheers de kunst van het leven niet. Want mijn OCD wil steeds 100% zekerheid en 0% risico. Maar het leven bestaat uit het continu afwegen van grotere en kleinere risico’s, in oneindig veel grijstinten. Het is leven niet zwart-wit.”
ACT is voor mij de ultieme tegenhanger van mijn OCD. ACT leert me juist ‘de kunst van het leven’ en om los te komen van dat ‘zwart en wit’. Het lukt me steeds beter om ‘de vermijding en het zoeken van bevestiging’ achterwege te laten en hiervoor in de plaats ‘vertrouwen te oefenen’. In plaats van mijn angst en onrust mijn richting te laten bepalen, ze te veroordelen en weg te drukken, kan ik ze er nu laten zijn. Zonder dat ze mijn keuzes beïnvloeden, neem ik ze onder mijn arm mee terwijl ik het leven aanga en luister naar wat mijn hart belangrijk vindt. Ik leer steeds beter te navigeren tussen de eindeloze grijstinten.
Ik heb ACT als heel zinvol ervaren in de omgang met verschillende vormen van dwang en als aanvulling op eerdere therapieën die ik kreeg. Het heeft me dingen geleerd die ik niet in mijn andere therapieën** vond, maar die ik daarna wél met mijn eerdere therapievormen ben gaan combineren. Zo lukt het me door ACT bijvoorbeeld beter om dagelijks mijn exposure aan te gaan. Ik leef veel meer in het hier & nu, en minder in angst voor het verleden of de toekomst. Ik sta dichter bij mezelf, voel mijn lichaam beter aan en kan met deze kennis beter voor mijzelf zorgen. Ik kan mezelf uitdagen én gezonde grenzen bewaken. ACT leerde me om mezelf te accepteren zoals ik ben, maar ook om mezelf op een liefdevolle wijze te stimuleren om te blijven werken aan herstel.
Wat mij ook erg heeft geholpen is dat het uitgangspunt bij ACT (gek genoeg 😉) niet is dat je angst- en onrustlevels omlaag moeten, maar dat je leert omgaan met lastige gedachten en gevoelens. Je traint je psychologische flexibiliteit. Klachtenreductie is dus niet het doel op zich, maar de vaardigheden die ACT je leert kunnen wél tot gevolg hebben dat je onrust afneemt. Dat is dan een ‘bijproduct’.
Díe visie gaf me de ruimte die ik nodig had. Wanneer ik bij andere therapieën niet genoeg vooruitgang boekte, had ik het gevoel dat ik ‘als patiënt faalde’. Mijn onrust wilde maar niet verminderen, wat ik ook deed. En aangezien dat steevast het doel van de therapie was, bleef ik achter met het gevoel dat dit mijn schuld was. Het lukte me gewoon niet. In die zin voelde ACT als een bevrijding. Wat voor mij een onhaalbaar doel leek, viel nu weg. Daardoor kwam er juíst ruimte voor groei.
Tijdens mijn eerdere therapie, maar ook tijdens gesprekken met bijvoorbeeld het UWV, spraken we natuurlijk ook over het begrip herstel. Voor mijn gevoel stond hierbij altijd een bepaald beeld van herstel centraal. Hierbij moest je zo goed als volledig van je klachten herstellen. Met andere woorden: Wanneer ik (bijna) geen last meer zou hebben van ernstige angst of onrust, was ik hersteld. Dan kon ik weer volledig ‘deelnemen’ aan het leven en het arbeidsproces. Alleen gezien de ernst van mijn OCD, bereikte ik deze vorm van herstel steeds weer niet. Dit hakte zwaar in op mijn zelfvertrouwen.
Inmiddels weet ik: Herstel is voor iedereen anders. Voor de één betekent dit dat je OCD misschien volledig verdwijnt. Voor de ander betekent het dat je er beter mee om leert gaan, ondanks dat de last die je ervan ondervindt nog altijd fors kan zijn. Dit, in combinatie met wat ACT me leerde, veranderde mijn leven en de kijk op mijzelf, mijn aandoening en mogelijkheden.
Nog altijd zit mijn OCD naast me ‘op de bijrijdersstoel’ en is de last die ik ervan ondervindt groot. Toch kan ik nu zeggen: Ik voel me gelukkig, want ik zit wel weer zélf achter het stuur van mijn leven.
* (Acceptance and Commitment Therapy)
**In de loop van mijn leven heb ik verschillende soorten hulp ontvangen. O.a. Cognitieve Gedragstherapie (CGT) met Exposure en Responspreventie (ERP). Na dit traject heb ik gedurende twee jaar een cursus ACT gevolgd, samen met een groep lotgenoten. Al deze methoden hebben me geholpen om te komen waar ik nu sta. ACT kwam betrekkelijk laat in mijn leven op mijn pad, maar ik had het heel graag eerder ontdekt!
Meer weten over verschillende vormen van therapie bij dwang? Kijk op:
